Your perception of me is a reflection of you; my reaction to you is an awareness of me.upsc essay 2021 mains question paper

 Your perception of me is a reflection of you; my reaction to you is an awareness of me.

माझ्याबद्दलची तुझी धारणा तुझे प्रतिबिंब आहे; माझ्याबद्दलच्या जाणीवेमध्ये तुम्हाला माझी प्रतिक्रिया (UPSC निबंध)

_

एक योग प्रशिक्षक आहे ज्यांच्या वर्गात मी गेलो होतो. ती तरुण होती आणि तिच्यात खूप ऊर्जा होती. तुम्हाला उत्साही बनवण्यासाठी आणि तुम्हाला स्वतःबद्दल चांगले वाटण्यासाठी असलेल्या पॉवर योगाबद्दल ती खूप उत्साही होती. ती या व्यवसायात कशी आली आणि तिने तिचे जीवन कसे बदलले आणि ती भारताच्या आध्यात्मिक प्रवासाला कशी गेली याबद्दलच्या कथा सांगतील. प्रत्येक वेळी ती बोलली तेव्हा मला खूप अस्वस्थ वाटायचे. मला उठून निघून जावंसं वाटत नव्हतं, पण तिचं ऐकणं मला जमत नव्हतं म्हणून मी तिच्या क्लासला जाणं बंद केलं.

मला नंतर कळले की या महिलेची आई त्यावेळी मरत होती, परंतु तिने कधीही तिच्या वर्गात याचा उल्लेख केला नाही. ती नेहमीच खूप आनंदी-नशीबवान दिसत होती आणि याचा मला खरोखर त्रास झाला. तिच्याबद्दलची माझी धारणा वर्गाबाहेर तिचे जीवन कसे असावे या माझ्या कल्पनेवर आधारित होते, ज्यामुळे तिच्याबद्दल एक छाप निर्माण झाली जी वास्तविक नव्हती. त्या जाणिवेबद्दलची माझी प्रतिक्रिया माझ्या स्वतःच्या आत्मकेंद्रित स्वभावातून येत होती आणि जरी माझी प्रतिक्रिया तिच्याबद्दल होती असे वाटत असले तरी ती खरोखर माझ्याबद्दल होती.

लोकांच्या स्वतःच्या समस्या असलेल्या जगात, तुम्ही भेटता त्या सर्व लोकांवर सकारात्मक प्रभाव पडणे कठीण आहे. ते बदलणे शक्य नाही म्हणून प्रयत्न देखील करू नका. हे तुम्हाला फक्त एक खोटी आशा देईल ज्यामुळे फक्त निराशा होईल.

त्याऐवजी, स्वतःवर आणि इतरांबद्दलच्या तुमच्या आकलनावर कार्य करा. इतरांबद्दलची तुमची धारणा हे स्वतःचे प्रतिबिंब असते. या क्षणी जे काही घडले त्याच्या प्रतिक्रियेला तुम्ही जबाबदार आहात, दुसरे कोणीही नाही. दोष देणे खूप सोपे आहे परंतु ते काहीही बदलत नाही. शक्ती तुमच्या हातात आहे कारण तुम्ही इतरांना कसे समजता आणि कसे प्रतिक्रिया देता यावर तुमचे नियंत्रण असते.

तुमच्याबद्दलची लोकांची समज आणि तुमच्याशी वागण्याची पद्धत हे तुमच्या चारित्र्याचे प्रतिबिंब आहे. त्यांच्याबद्दलची तुमची प्रतिक्रिया म्हणजे स्वतःबद्दलची जाणीव आहे. जेव्हा संघर्ष होतो आणि लोक निघून जातात तेव्हा ते मुठीत धरून परत येत नाहीत; ते त्यांच्या खऱ्या आत्म्याने परततात.

त्यांचा खरा स्वार्थ म्हणजे तुमच्याबद्दलची त्यांची खरी समज, जी तुम्हाला आवडणार नाही, पण ती तात्पुरती आहे. काही लोकांचा असा विश्वास आहे की जर कोणी त्यांच्याशी सहमत नसेल तर त्याचे कारण आहे की दुसरी व्यक्ती अज्ञानी किंवा अनादर आहे. तसे नेहमीच होत नाही; कधी कधी तो फक्त दृष्टीकोनात फरक असतो.

लोक तुमच्याशी कसे वागतील ते तुम्हाला कसे समजतात कारण त्यांना माहित नाही की तुम्ही खरोखर कोण आहात. इतरांशी कसे वागायला शिकवले होते ते ते तुमच्याशी वागतील. जर त्यांना संघर्षशील आणि असंवेदनशील व्हायला शिकवले असेल तर ते तुमच्यासाठी संघर्षशील आणि असंवेदनशील असतील.

लहानपणी त्यांचे संगोपन कसे झाले किंवा कसे शिकवले गेले यासाठी तुम्ही एखाद्याला दोष देऊ शकत नाही कारण ते त्यांच्या नियंत्रणाबाहेर होते आणि ते द्वेष किंवा दुर्बुद्धीशिवाय केले गेले होते. इतर तुम्हाला कसे समजतात यासाठी तुम्ही फक्त स्वतःला दोष देऊ शकता कारण ते तुमच्या नियंत्रणात आहे आणि दुसर्‍याच्या नियंत्रणाबाहेर आहे.

• लोकांबद्दलची आपली नैसर्गिक प्रतिक्रिया ही स्वतःची एक प्रक्षेपण आहे

लोकांशी जुळवून घेण्याचा सर्वात मूलभूत मार्ग म्हणजे हे समजून घेणे की लोकांबद्दलची आपली नैसर्गिक प्रतिक्रिया ही स्वतःची प्रक्षेपण आहे. दुसर्‍या शब्दांत, आपण असा विचार करतो की आपण दुसर्‍याच्या स्थितीत असतो, तर त्यांनी जे केले ते आपण करू. हे अनेकदा खरे असते.

आपल्या जीवनात सुव्यवस्था आणि भविष्यसूचकतेची आपल्याला खोलवर बसलेली गरज आहे. आपल्याला आपल्या सभोवतालच्या गोष्टींवर नियंत्रण ठेवण्याची इच्छा असते, म्हणून समाजाने स्वीकार्य वर्तन काय आहे याबद्दल नियम विकसित केले आहेत. जर इतर सर्वजण लाल दिव्यावर थांबत असतील, तर आपणही थांबलो तर रस्ता ओलांडणे अधिक सुरक्षित वाटते. हे नियम आपल्याला आपल्या वातावरणाशी जुळवून घेण्यास मदत करतात आणि आपल्याला अडचणीत येण्यापासून वाचवतात.

अंदाज लावता येण्याजोगे जग असण्याचा एक तोटा म्हणजे आपण नवीन अनुभव किंवा संधींसाठी तितके खुले नसतो. स्वतःला इतरांसमोर प्रक्षेपित करण्याची आपली प्रवृत्ती आपल्याला जगाला ताज्या डोळ्यांनी पाहण्यापासून रोखते, ज्यामुळे आपण व्यक्ती म्हणून किती वाढतो हे मर्यादित करते.

लोकांशी प्रभावीपणे व्यवहार करणे म्हणजे स्वतःमधील ही प्रवृत्ती ओळखणे आणि आवश्यकतेनुसार आव्हान देण्यास शिकणे. आमची इच्छा आहे की इतरांनी आमचा दृष्टीकोन ओळखावा आणि आम्हाला जे हवे आहे ते आम्हाला द्यावे कारण ते वाजवी आहे आणि अर्थपूर्ण आहे - ते आमच्या शूजमध्ये ते काय करतील यासाठी नाही.

• इतरांचे आपल्यावरचे पहिले इंप्रेशन हे आपल्या देहबोलीवर आणि आपल्या बोलण्याच्या पद्धतीवर आधारित असतात

तुम्ही कदाचित जुनी म्हण ऐकली असेल, "एखाद्या पुस्तकाला त्याच्या मुखपृष्ठावरून न्याय देऊ नका." तुम्हाला कदाचित कळले नसेल की जीवनातील तुमचे स्वतःचे यश तुम्ही कसे कपडे घालता याच्याशी जोडले जाऊ शकते.

तुम्ही परिधान केलेले कपडे लोक तुमच्याकडे पाहण्याच्या पद्धतीवर परिणाम करू शकतात. तुम्ही ज्या प्रकारे बोलता, चालता आणि जेश्चर करता ते लोक तुमच्यावर कसा प्रतिक्रिया देतात आणि ते तुमच्या बुद्धिमत्तेचे स्तर कसे ओळखतात यावर परिणाम करू शकतात. परंतु हे सर्व कपडे आणि ते तुमच्याबद्दल काय म्हणतात याबद्दल नाही, तर तुम्ही स्वतःला कसे वाहून नेतात याने इतर तुम्हाला कसे पाहतात यात मोठा फरक पडतो.

सत्य हे आहे की आपल्या देहबोली आणि आवाजाच्या टोनच्या आधारावर लोक आपल्याला कसे समजतात याचा आपल्या संस्कृतीवर मोठ्या प्रमाणात प्रभाव पडतो. तथापि, आपण हे नाकारू शकत नाही की या गोष्टींमुळे आपल्याला कसे समजले जाते यात फरक पडतो.

आज आपण एका अतिशय वैविध्यपूर्ण जगात राहतो जिथे संस्कृती आणि समाज त्यांच्या लोकांचे विविध गुणधर्म साजरे करतात. एक संस्कृती इतर सर्व गोष्टींपेक्षा बुद्धिमत्तेला महत्त्व देऊ शकते, तर दुसरी शारीरिक शक्ती किंवा व्यक्तिमत्त्व वैशिष्ट्यांवर लक्ष केंद्रित करू शकते.

हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे की आपण कोठून आलो आहोत किंवा एक व्यक्ती म्हणून आपल्याला काय महत्त्व आहे हे महत्त्वाचे नाही, अशा काही गोष्टी आहेत ज्या इतरांशी बोलण्याच्या बाबतीत जगभर उडत नाहीत. तुम्‍हाला शेवटची गोष्ट करायची आहे की तुमच्‍या देहबोली किंवा आवाजातून कोणाचा तरी अपमान करा किंवा त्यांना अस्वस्थ वाटू द्या.

• तुला माझ्याबद्दल कसे वाटते, ते तुझे प्रतिबिंब आहे

तुला माझ्याबद्दल कसे वाटते, ते तुझे प्रतिबिंब आहे. दुसर्‍या शब्दांत, माझ्याबद्दलचा तुमचा नकारात्मक निर्णय हा तुम्हाला तुमच्या स्वतःबद्दल काय आवडत नाही याचे प्रतिबिंब आहे. हे माझे प्रतिबिंब नाही, ते तुझे प्रतिबिंब आहे.

आज मी हे का म्हणतो याचे कारण म्हणजे तुम्ही मला कसे समजता आणि तुम्हाला स्वतःबद्दल कसे वाटते यावर त्याचा कसा परिणाम होतो यात मला रस आहे. जर तुम्हाला असे वाटत असेल की मी गर्विष्ठ आहे किंवा मी स्वत: पूर्ण आहे किंवा अहंकारी आहे, तर ते तुमच्याबद्दल काय म्हणते?

जर मी माझ्या स्वतःच्या अपूर्णतेबद्दल विनोद करत असेल आणि माझ्या विनोदात मी स्वत: ची अवमूल्यन करत असेल, तर ते तुमच्या विनोदबुद्धीबद्दल काय म्हणते?

जर मी स्वतःला जसे आहे तसे स्वीकारले आणि नंतर इतरांना ते जसे आहेत तसे स्वीकारू दिले, तर इतरांना क्षमा करण्याच्या किंवा इतरांवर प्रेम करण्याच्या तुमच्या क्षमतेबद्दल काय सांगते? मी असे म्हणत नाही की तुम्ही मला अजिबात न्याय देत आहात.

मी काय म्हणतो ते फक्त हे आहे: जेव्हा तुम्ही मला कोणत्याही प्रकारे, आकार किंवा रूपाने न्याय देता — मग ते चांगले असो किंवा वाईट — ते तुमच्यासाठी खरोखर चांगले नसते. कारण ते खरोखरच आपल्यातील सर्वोत्तम गोष्टी बाहेर आणणार नाही.

इतरांना तुमची छाप कुठे पडते आणि ते तुमच्यावर कशी प्रतिक्रिया देतात हे ओळखण्यासाठी आत्म-जागरूकता आवश्यक आहे

तुमची देहबोली इतरांवर कसा प्रभाव टाकते याची जाणीव असणे किंवा विविध प्रकारच्या लोकांशी अधिक चांगल्या प्रकारे संवाद साधण्यासाठी तुमचे वर्तन कसे समायोजित करावे हे जाणून घेणे इतके सोपे असले तरीही व्यवसायात तुम्हाला लोक कसे समजतात हे समजून घेणे ही एक मोठी संपत्ती असू शकते.

एखाद्याची तुमच्याबद्दलची धारणा बदलण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी एक गोष्ट आवश्यक आहे: ते तुमच्याबद्दल काय विचार करतात हे समजून घेणे. त्यांचे विचार आणि मते जाणून घेऊन, तुम्ही त्यांना बदलण्यासाठी कार्य करू शकता.

लोक जवळजवळ त्वरित इतर लोकांवर प्रथम छाप तयार करतात. हे एका फ्लॅशमध्ये घडते आणि प्रथम छाप बर्‍याचदा चिन्हापासून दूर नसते. समस्या अशी आहे की बहुतेक लोकांना हे समजत नाही की ते एक मत तयार करत आहेत. मानवी मन हे ऑटोपायलटवर करते, त्यामुळे ही जाणीवपूर्वक केलेली प्रक्रिया नाही.

जर तुम्ही एखाद्या व्यक्तीबद्दल मत बनवताना स्वतःला पकडू शकता, तर तुम्ही त्या प्रक्रियेवर नियंत्रण ठेवू शकता आणि तुमच्या वैयक्तिक किंवा व्यावसायिक जीवनात समस्या बनण्यापूर्वी कोणत्याही नकारात्मक धारणा संपादित करण्यास प्रारंभ करू शकता.